Uncategorized

Phỏng vấn cựu lính thợ Nguyễn Văn Liên – phần 2

Đây là cuộc phỏng vấn mà chúng tôi đã thực hiện năm 2003 tại nhà ông ở Paris và sau đó được chính ông Nguyễn Văn Liên ghi lại.

CHU LIEN

Hỏi: Công việc làm thuốc súng như thế nào?

Trả lời: Công việc làm chia thành ba ca 8 giờ, làm  việc cả ngày chủ nhật, ngày  chủ nhật phải làm 2 ca luôn từ 6 giờ sáng đến 10 giờ đêm. Lính thợ lĩnh lương 2 frs  ngày, giám thị 3 frs, thông ngôn 6 frs. Trại ngủ của lính thợ ở trong nội cảnh nhà máy, chỉ ngăn cách bằng bức tường cao 2 mét, trên tường có rào rào dây kẽm gai.

Đi làm việc, khi đi cũng  như  khi  về, lính thợ phải đi trong hàng và nhiều khi phải đi đồng nhịp như duyệt binh. Mọi người ai cũng lấy làm khó chịu, nhất là sau khi làm ca đêm trở về đã mệt nhoài. Tháng 6-1940, Pháp ký đình chiến với Đức, các nhà máy làm vũ khí và  thuốc  súng đều đóng cửa. Sở MOI (sở công nhân Đông Dương) di chuyển lính thợ đi làm việc tản mát cho các xưởng tư nhân, và nhà nông, đi đẵn củi, đốt than, làm muối, v..v..

Riêng ở Bergerac, lính thợ phải cưỡng bách làm thuốc súng cho Đức. Từ nửa cuối năm 1940 đến quí ba năm 1944 là thời kỳ đen tối của đoàn thể lính thợ, những viên chức của sở MOI và viên chức của lính thợ, thông ngôn, giám  thị  tự  do bóc lột và đàn án quần chúng. Chúng ăn cắp lương thực  và  quần  áo  của  anh em lính thợ đem  bán  chợ  đen, chúng xem như là hành động tự nhiên, không ai  dám phản đối. Lính thợ vì đói rét và làm việc quá sức, đến năm 1946, số người chết  trong anh em lính thợ lên đến một phần mười tổng số, vì  tai  nạn, đói  rét, bom đạn và nhất là bệnh tật . Trong thời kỳ đen tối đó, sở MOI luợm lặt được một số lợi nhuận trên mồ hôi nước mắt của anh em lính thợ là  677 triệu frs, khi đó phần ăn  giảm  sút  gần  tới   nạn đói. Sở MOI ra  lệnh cho quỹ Đồng bạc Đông Dương giữ lại một phần  tiền  lương  bỏ vào sổ  tieết   kiệp. Chúng  tôi  không  được  biết rõ  sổ tiết kiệm đó vận hành ra sao chỉ biết khi đó số tiền tiết kiiệm của lính thợ lến tới 21 triệu frs, để ở Địa ốc Ngân hàng Hà Nội mà sở MOI là chủ  nhân độc nhất.

Mặc đầu lính thợ được  xem  là  lao  động  nặng  nhọc, phần  ăn  được  bồi dưỡng hơn nhân dân thành thị nhưng chỉ là văn  bản  viết  trên  giấy. Trong  thực  tế  thì ngược  lại. Người  ta thấy họ húp bát cháo  loãng  lênh  đênh  vài  miêng  thịt  dai như cao xu, vài miếng cà rốt, cải  bắp.  Người ta thấy họ ăn mặc rách rưới tả tơi, đi giầy há miệng, gót giầy mòn tới gót chân, lại có cả trường hợp đi chân đất trong khi đẵn củi trên núi cao, hay làm việc trên ruộng muối…

Nhà  ở  phần  nhiều  chật  hẹp, thiếu  không khí và không đủ suởi ấm. Tệ hơn nữa là trong khi các tiểu đoàn lính thợ đi  làm  việc  cho  chủ  tư  ở  thôn  quê hoặc miền rừng núi, người ta dọn dẹp chuồng bò làm phòng ngủ, rải rơm trên nền xi măng  rồi  nằm  sát  vào  nhau kiếm chút hơi ấm. Chính  tôi  cùng  với  nhóm của tôi  đã  ngủ  trong chuồng bò trải rơm, trên miền núi cao Mont Bazillac trong mùa thu 1941. Chuồng  bò  vừa  là  phòng  ngủ  vừa  là phòng ăn của chúng tôi, thảm  cảnh  này  chẳng  phải  là  đặc  biệt, có hàng  mấy  chục trường hợp như vậy. Còn khủng khiép hơn nữa là  tiểu đoàn lính thợ làm việc trong nhà máy dệt  ở  Arđèche, họ ngủ trong ngôi nhà siêu vẹo dưới chân  núi, không  có  sưởi  ấm. Một hôm có cơn dông lớn, ngôi nhà đổ xập, có 7 lính thợ chết vùi trong đống gạch đá! Nhưng còn hai cảnh thương tâm khác đập vào mắt mọi người là chế độ lao tù và ngành y tế của sở MOI.

Thảo luận

Không có bình luận

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Trang web này sử dụng Akismet để lọc thư rác. Tìm hiểu cách xử lý bình luận của bạn.

%d người thích bài này: