Tư liệu hồ sơ (Dossiers d'archives)

Phỏng vấn cựu lính thợ Nguyễn Văn Liên

Bắt đầu từ hôm nay chúng tôi sẽ đăng tải buổi phỏng vấn với ông Nguyễn Văn Liên, một cựu lính thợ ONS. Đây là cuộc phỏng vấn mà chúng tôi đã thực hiện năm 2003 tại nhà ông ở Paris và sau đó được chính ông Nguyễn Văn Liên ghi lại.

CHU LIEN

Hỏi : Lính thợ VN được tuyển mộ thế nào?

Trả lời: Lính thợ VN đi Pháp đều bị bắt. Về phần tôi, tôi không bị bắt, nhưng bị cưỡng bách từ tháng tám 1939. Gia đình tôi có 4 anh em trai, Hội đồng xã đến nhà cưỡng bách bố tôi phải cử một  đứa con trai đi lính thợ, tôi là con thứ hai, đã có vợ và có con trai, tôi bị bố tôi cắt cử, tôi không có lý do từ chối ý định của bố tôi, bởi vì nếu bố tôi không giàn xếp được thì họ sẽ dùng sức mạnh đến bắt buộc và cũng sẽ bắt tôi chứ không ai khác. Còn 24 bạn đồng đội ở xã tôi thì bị bắt. Ban đêm lúc họ đang ngủ say, tuần đinh ập vào nhà bắt trói đem tới đình trung giam giữ rồi ngày mai bị áp giải lên huyện như giải tù. Trong số đó có hai người là con một. Điều đó chứng tỏ ra rằng bọn lý hào không cần đến pháp luật, chúng được chính quyền bản xứ che chở, và chính quyền thuộc địa  làm ngơ. Ngày 18 tháng tám 1939 tuyển lính ở huyện, tuyển chọn xong lính mới tập hợp ở Thanh  Hóa. Ở Thanh  Hóa  hai  tháng  không có tàu thủy, lính thợ được phép trở về gia đình đợi khi có tàu thủy sẽ bị gọi trở lại. Ngày 11 tháng 12 năm 1939 họ bị gọi trở lại Thanh Hóa rồi ngày 12 tháng 12 năm 1939 đi Đà Nẵng. Ngày 16 tháng 12 xuống tàu thủy. Chiếc Yalou khổng lồ và già nua chở 2.000 lính thợ đi Pháp. Ngày 22 tháng 1 năm 1940 tới Marseille, ở lại Marseille một tuần lễ rồi lính thợ được chia thành cơ, ngũ và di chuyển đi các nơi làm việc. Tôi thuộc cơ 18 đi Bergerac làm thuốc súng. Mấy ngày sau khi tới Bergerac, một hôm ông quản cơ 18 vào thăm trại  ngũ, khi đó anh Sếp groupe Nguyễn Sinh Sắc vắng mặt.

Ông hỏi, Sếp groupe đâu?

Anh em Công Binh chỉ vào tôi. Tôi bước tới chào rồi nói:

Thưa ông quản cơ, tôi không phải là Sếp groupe, ông Sếp tôi mới vừa ra khỏi không đi đâu xa.

Quản cơ: Anh biết nói tiếng Pháp à, anh học ở đâu?

Tôi học trường Pháp-Việt ở Việt Nam.

Anh học tới trình độ nào, và sau khi ra trường anh đã làm gì?

Tôi  thuật  lại môt quảng đời dĩ vãng của tôi, sau khi thôi học. Sau 15 phút vấn đáp ông trở lại phòng giấy, hôm sau ông cho gọi tôi đến phòng giấy rồi bảo rằng: từ hôm nay, anh được bổ nhiệm giám thị thông ngôn, trách nhiệm một nhóm đi làm thuốc súng khởi đầu từ ngày mai.

Thảo luận

Không có bình luận

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Trang web này sử dụng Akismet để lọc thư rác. Tìm hiểu cách xử lý bình luận của bạn.

%d người thích bài này: