Tư liệu hồ sơ (Dossiers d'archives)

Tự truyện của lính thợ Lại Huy Khoa – phần 3

Được sự đồng ý của những người con người lính thợ Đông Dương Lại Huy Khoa, bắt đầu từ hôm nay, chúng tôi sẽ đăng tải tự truyện của ông. Ông Lại Huy Khoa sinh năm 1917, sang Pháp năm 1940. Sau khi trải qua những ngày tháng gian khổ trong các xưởng sản xuất thuốc súng, làm than, chặt củi…vv ông đã ra ngoài làm công nhân trên tàu thủy. Sống ở đất Pháp, bên cạnh người bạn gái và có một đứa con trai nhưng ông vẫn luôn nghĩ về gia đình, nghĩ về quê hương. Năm 1953, ông đã quyết định về nước.

Vì những lý do cá nhân mà trong cuốn tự truyện này (được viết năm 1960), ông đã không nói rõ bất kỳ một thông tin nào về những ngày tháng sống trên đất Pháp, đặc biệt là quãng thời gian làm công nhân trên tàu biển.

Mãi sau ngày ông mất (1973) người thân trong gia đình ông mới tìm thấy bản thảo của cuốn tự truyện này và họ đã muốn tìm lại người bạn gái của ông cũng như người con trai của ông.

***************************

992621_240275122790518_1559457993_n

Sau 4 năm học Thành Chung, tôi đi thi bị loại, nhưng tôi cũng còn được học lại năm thứ tư một năm nữa.

Sự thất bại bước đầu của tôi về thi cử này đã làm cho tôi chán nản về sự học hành nhất là cùng năm đó ông anh họ tôi học trường Bưởi đã thi ra và với 200 đồng cũng đã được đi làm Sở kho bạc tại ngay Hà Nội (bố tôi cho được như thế là công thành, danh toại)  và mỗi lần nhắc tới ông anh họ tôi là bố tôi tỏ ra rất sung sướng và hãnh diện với danh từ : Anh Phán. Cũng cùng một năm mà tôi thi trượt Thành Chung thì 2 con trai của 2 ông giáo cùng dạy một trường với thầy tôi đều đỗ cả.

Bố tôi không bỏ lỡ một dịp nào (khi gặp mặt cũng như viết trong thư) để nhắc cho tôi biết là bố tôi rất lấy làm “nhục nhã” cho đứa con như tôi.

Và riêng về tôi, tôi cảm thấy hình như căm tức với 2 thằng bạn cũ ở Vĩnh Yên và chán ghét cái địa vị “ông Phán” mà bố tôi vẫn thường gán cho anh họ tôi.

Nhưng năm sau, cái năm học lại năm thứ tư trường Thành Chung Hải Phòng đã có sự thay đổi lớn, trong tâm hồn cũng như cử chỉ, hành động của tôi. Đối với chú cô tôi , tôi không chịu đứng vào chỗ “bị động hay thụ động” nữa và rất nhiều khi có những cuộc tranh luận khá sôi nổi. Còn đối với bố tôi, tuy tôi không phản đối ra mặt nhưng tôi cứ làm theo ý muốn của tôi. Từ đấy mẹ tôi vẫn thường bảo rằng : bố tôi và tôi “xung khắc” với nhau.

Học xong bậc cao đẳng tiểu học bố tôi muốn cho tôi đi ra làm ngay, nhưng những hành động cư xử đối đãi của bố tôi đối với ông anh họ tôi đã làm cho tôi “ngấy” cái địa vị “Ông Phán” với những cái cử chỉ tự mãn, tự đại của ông anh này.

Muốn tránh những cuộc tranh luận và xung đột về tư tưởng với bố tôi, ngày nghỉ hè năm ấy (1937) tôi về ngay Hà Nội. Và ở đây cũng nhờ trong mấy kỳ nghỉ hè trước tôi có học tư tại trường Thăng Long nên có quen một người bạn, người này đã thôi học ra đi làm ở sở Lục Lộ tại Hà Nội. Anh ta giới thiệu tôi với ông bạn già đồng nghiệp có 5 đứa con muốn tìm người bảo thêm hàng ngày, ông ta lại gọi 2 đứa cháu nữa đến học để thêm thù lao cho tôi. Thế là với 7 học trò nhỏ, giảng buổi tối tôi đã thành một cậu “giáo’ và cũng từ đấy tôi không còn phụ thuộc về “tài chính” với bố tôi nữa. Việc không lệ thuộc về tài chính và tự sống của tôi đã làm cho bố tôi bớt “găng” với tôi. Cái ý muốn của bố tôi là bao giờ cũng muốn cho tôi thành “cậu Phán”  như ông “cháu Phán” họ.

Những tháng tôi ở Hà Nội tôi đều ở với ông anh họ tôi, ông này đã thuê nhà riêng và thuê người làm. Tôi đã thấy rõ cuộc đời của một “công chức” làm cho Pháp. Một cuộc đời vô vị : như cái máy và giả tạo. Tôi nhất định không thể làm theo ý muốn của bố tôi, tôi xin đi học thêm với điều kiện “tự túc”.

Trước sự cương quyết của tôi và nhất là không phải phụ cấp cho tôi về học phí và ăn uống, bố tôi đành nhượng bộ và để tôi tùy ý làm theo ý muốn.

Thảo luận

Không có bình luận

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Trang web này sử dụng Akismet để lọc thư rác. Tìm hiểu cách xử lý bình luận của bạn.

%d người thích bài này: