Các bài báo (Les articles)

Lính thợ O.N.S, một số mốc lịch sử đáng nhớ

Tháng 8 – 1939 : Trước ngày tuyên chiến với Đức, chính phủ Pháp ra quyết định trưng tập người và tài sản của Đông Dương, với mục tiêu là đưa 60 000 người sang lao động trong các nhà máy vũ khí, thay cho công nhân Pháp phải ra chiến trường. Cơ quan quản lý nhân lực thuộc địa M.O.I. (Main d’œuvre indigène) được thành lập để tổ chức lực lượng người trưng tập này theo kỷ luật như quân sự.

Tháng 10 – 1939 : 15 chuyến tàu đã đưa khoảng 20 000 người Việt, phần lớn thuộc Trung Kỳ và Bắc Kỳ, cập cảng Marseille.

Tháng 6 – 1940 : Khi Pháp bại trận, chính quyền tập kết công binh trong những trại ở vùng miền Nam (Vénissieux, Sorgues, Mazargues, Agde, Bergerac…) và tiến hành hồi hương một số. Đa số (14.000 người) bị kẹt lại Pháp suốt thời gian thế chiến thứ hai.

Tháng 11 – 1942 : Khi Đức chiếm đóng vùng Nam nước Pháp, cơ quan MOI cung cấp lính thợ cho công nghiệp phục vụ chiến tranh của Đức. Số còn lại bị đưa đi lao dịch cho các chủ nhân Pháp trong nhà máy, lâm trường, nông trại, ruộng muối, ruộng lúa (thù lao chỉ bằng 1/8 của mức lương công nhân Pháp). Về sau, hơn 2.000 công binh đã đào ngũ để gia nhập lực lượng kháng chiến Pháp.

Tháng 12  – 1944 : Khi nước Pháp được giải phóng, đại hội đầu tiên của lính thợ, lính chiến và sinh viên trí thức Việt Nam ở Pháp được tổ chức tại Avignon và thành lập Tổng đại diện người Đông Dương ở Pháp. Với sự ủng hộ của tổng công đoàn lao động CGT, cuộc đấu tranh của công binh đòi được bình quyền với lao động Pháp, đặc biệt là quyền hoạt động công đoàn và quyền được học nghề.

Tháng 9 – 1945 : Khi nước Việt Nam tuyên bố độc lập, các cuộc biểu tình ủng hộ chính phủ Hồ Chí Minh bắt đầu trong các trại công binh.

Tháng 11 – 1945 : Chính quyền Pháp giải thể Tổng đại diện người Đông Dương ở Pháp. Đại hội thứ 2 của người Việt Nam ở Pháp họp ở Marseille và lập tổ chức Việt kiều Liên minh.

Tháng 5 – 1946 : Luận án đầu tiên về công binh Les Travailleurs indochinois en France pendant la seconde guerre mondiale 1939-1945 của Pierre Angeli (trường đại học Paris).

Tháng 6 – 1946 : Chủ tịch Hồ Chí Minh viếng thăm chính thức nước Pháp và tiếp xúc với công binh.

Tháng 1 – 1948 : Chính quyền Pháp bắt 129 người Việt được xem là cầm đầu phong trào phản kháng chiến tranh Đông Dương và đưa về quản thúc ở Việt Nam. Đợt  thứ hai có 300 người bị bắt.

Tháng 5 – 1948 : Cuộc tranh giành ảnh hưởng giữa cộng sản Đệ tam và cộng sản Đệ tứ đưa đến vụ thảm sát ở trại công binh Mazargues (6 người chết, 30 người bị thương, 13 người bị án tù).

Tháng 12 – 1952 : Pháp chấm dứt chương trình hồi hương công binh và giải thể cơ quan quản lý người lao động Đông Dương. Chỉ còn lại khoảng 1000 cựu công binh, phần lớn đã lập gia đình với người Pháp. Đến năm 1962, Pháp công nhận cho công binh quyền được hưởng chế độ hưu trí, nhưng từ chối áp dụng điều này đối với người đã hồi hương, tức là cho đại đa số.

1988 : Luận văn sử học Les Travailleurs indochinois en France de 1939 à 1948 của Trần Nữ Liêm Khê (trường đại học Paris 10).

1996 : Phim tài liệu truyền hình Les hommes des trois Ky của Lê Dzu (Ellipse sản xuất). Tiểu thuyết Lính Thợ O.N.S. của Đặng Văn Long được xuất bản ở Hà Nội (nxb Lao Động). Là đại biểu công binh thuộc nhóm Đệ tứ, tác giả công bố tiếp theo đó ở Paris hồi ký Người Việt ở Pháp 1940-1954 (Tủ sách nghiên cứu 1997).

2003 : Website travailleursindochinois.org của Joel Phạm dành cho lính thợ và con cháu của họ.

2009 : Sách: Immigrés de force, les travailleurs indochinois en France 1939-1952 của Pierre Daum (nxb Actes Sud). Từ đó, thành phố Arles tổ chức lễ đầu tiên ghi nhận công lao của lính thợ, đặc biệt trong ngành trồng lúa. Tiếp theo là các thị xã Saint-Chamas, Miramas, Sorgues, Bergerac.

2010 : Bản dịch tiếng Việt quyển sách của Pierre Daum chưa được xuất bản ở Việt Nam nhưng tác giả của nó thực hiện được năm buổi thuyết trình và thảo luận tại Hà Nội, Huế, Sài Gòn. Nhà xuất bản Đà Nẵng cho ra tập sách song ngữ Những người lính thợ – Les travailleurs indochinois requis của tác giả Liêm Khê Luguern.

2011 : Triển lãm lưu động Les travailleurs indochinois de la Seconde guerre mondiale của Association Histoires vietnamiennes.

2012 : Phim tài liệu Công Binh, la longue nuit indochinoise của Lê Lâm (ADR sản xuất).

Thảo luận

Không có bình luận

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Trang web này sử dụng Akismet để lọc thư rác. Tìm hiểu cách xử lý bình luận của bạn.

%d người thích bài này: